Joop van Vlerken

Bedrijven die investeren in waardevolle activa zoals gasinstallaties en -infrastructuur lopen door de energietransitie groot risico op waardeverlies. Toch hoeven zij nauwelijks te rekenen op nadeelcompensatie van de overheid. Of er recht bestaat op een vergoeding hangt af van factoren als voorzienbaarheid en de mate waarin de bedrijfsvoering wordt geraakt.

Energiebedrijf Uniper gaat in cassatie tegen de uitspraak van het gerechtshof Den Haag over het kolenverbod; RWE kiest ervoor dat niet te doen. Al blijft RWE van mening dat de wet "nog steeds principieel onjuist" is. Dat maakten de bedrijven vandaag bekend. Het hof oordeelde op 24 juni 2025 dat de Staat geen schadevergoeding hoeft te betalen voor het vervroegd sluiten van hun nieuwe kolencentrales. Volgens de rechters weegt het klimaatbelang zwaarder dan de eigendomsbelangen van de bedrijven. Een reconstructie van de zaak.

De energietransitie verloopt met horten en stoten. Maar één ding lijkt duidelijk: we moeten afscheid nemen van fossiele energie. Toch klagen energiebedrijven de Nederlandse staat aan vanwege inkomstenderving. Zij blijven namelijk zitten met hun fossiele installaties - zogenoemde 'stranded assets' - die onbruikbaar zijn geworden voordat de economische levensduur voorbij is. Hoe kansrijk zijn hun claims? En wat zijn de gevolgen voor de energietransitie?

Met het slim laden van elektrische voertuigen kan het elektriciteitsnet tijdens piekuren flink ontlast worden, blijkt uit een proef van ANWB, gemeente Amsterdam en Equans. De gemiddelde slim laden-sessie trekt tijdens een stroompiek namelijk 70% minder vermogen. Als dit uitgebreid kan worden naar alle elektrische auto's betekent het een flinke ontlasting van het elektriciteitsnet, dat in Nederland op veel plekken uit haar voegen barst. Zo ver is het echter nog niet, omdat slim laden nog niet beschikbaar is voor iedereen en nog niet alle elektrische auto's er geschikt voor zijn.

E-boilers spelen een steeds belangrijkere rol in de verduurzaming van warmtenetten. Op momenten met een overschot aan duurzame elektriciteit zetten ze deze stroom om in warmte. Daarmee vergroten ze de flexibiliteit van het energiesysteem en vormen ze een waardevolle aanvulling op de bronnenmix van warmtebedrijven. E-boilers hebben bovendien veel voordelen tegenover andere bronnen: de investeringskosten zijn laag en de realisatie gaat relatief snel.

Twee gasgedreven warmtekracht (wkk)-centrales van Eneco gaan flexvermogen leveren om netcongestie in de regio Utrecht tegen te gaan. Ze leveren per centrale 200 MW aan flexibel vermogen. De maatregel biedt tijdelijk ruimte op het net en wordt op afroepbasis voor een beperkt aantal uur per jaar. De afspraak tussen Eneco en netbeheerder Tennet voor de inzet van de twee centrales loopt tot eind 2029, met de optie om te verlengen tot 2034.

Het Eindhovense TIBO Energy heeft 6 miljoen euro opgehaald in een investeringsronde om zijn AI-gedreven digital twin-netcongestie-software verder te ontwikkelen en op te schalen. Deze technologie kan volgens het bedrijf een oplossing zijn voor netcongestie. Daarnaast wordt het geld gebruikt voor commerciële uitbreiding naar België en Duitsland en teamgroei. Sinds de lancering in juni 2024 is TIBO Energy op 30 bedrijfslocaties actief en dat aantal groeit snel.

In Rotterdam en omgeving dragen 17.000 laadpunten actief bij aan de stabiliteit van het elektriciteitsnet. Samen vormen ze een virtuele energiecentrale die tot 8 MW aan flexibel vermogen levert aan hoogspanningsnetbeheerder TenneT. Door meer gebruikersdata te verzamelen en/of extra mogelijkheden vanuit de netbeheerder te benutten, kan dit vermogen zelfs doorgroeien tot 20 MW.

De grootste uitdaging voor energiehubs is de onderlinge samenwerking tussen bedrijven. Want ondernemers zijn van nature niet graag afhankelijk van anderen voor hun bedrijfsvoering. Een andere hobbel is het verdienmodel. Dat is er namelijk niet altijd en een energiehub kost tijd en geld. Voor sommige bedrijven staan daar voordelen tegenover. Voor anderen zijn die voordelen niet zo evident, zeker niet op de korte termijn.

Duurzaamheid en energie staan steeds vaker op de agenda in de bestuurskamer van grote bedrijven. Flexibel omgaan met energie wordt daarbij cruciaal, stelt Arjen Leenhouts, commercieel directeur van Hellemans Consultancy. Door de hoge energiekosten ziet hij de vraag naar zijn expertise snel groeien.