Bekijk alle content

De bijna honderdjarige verwevenheid tussen de energievoorziening van Vattenfall en de staalproductie van Tata Steel Nederland nadert een einde nu de staalproducent de drie energiecentrales in de IJmond-regio overneemt en in eigen beheer gaat nemen. Deze vrijdag ondertekenden beide bedrijven een definitieve overeenkomst. De overdracht vindt plaats op 1 januari 2026, de circa 116 medewerkers van de centrales stappen over naar Tata. Financiële details van de transactie zijn niet bekendgemaakt.

Voor het eerst noemt TenneT langdurige energieopslag (LDES) in zijn Monitor Leveringszekerheid. In de editie van 2025 ziet de netbeheerder LDES als een veelbelovende optie om vanaf 2030 de leveringszekerheid te versterken bij weinig zon en wind. Toch verwacht TenneT de bijdrage in de volgende monitor alweer op nul te zetten. Wat is er nodig om LDES echt te laten werken? Marktanalist Joost Greunsven legt uit.

Ook het Verenigd Koninkrijk heeft meer energieopslag nodig voor de energietransitie. De Britse overheid geeft daarvoor geen subsidies, maar stimuleert investeringen via zogeheten 'Cap en Floor'-regulatie. Hierbij kunnen bedrijven projecten indienen voor het ontwikkelen van LDES-systemen. Voor aangenomen projecten ziet de nationale energiewaakhond Ofgem erop toe dat de opbrengsten voor de investeerders niet door de bodem zakken (Floor), maar ook niet door het plafond schieten (Cap).  

Woningcorporatie Ymere werkt aan een CO₂-neutraal woningbezit in 2050. Geen dure pilots, maar slimme, haalbare stappen op natuurlijke momenten. CFO Marike Bonhof en strategisch adviseur Elisa Souverein sturen samen met veertig 'groene hartjes' de verduurzaming aan. Hun aanpak: realistisch, transparant en gericht op impact: van 'biobased' isolatie en houtbouw tot klimaatadaptatie en waterbeheer.

Energieopslag is een 'hot topic' in Nederland. We moeten 'dealen' met netcongestie, overschotten én tekorten aan duurzame elektriciteit op verkeerde tijdstippen. Daarom is op 11 november de coöperatie Delta21 opgericht, een project met een valmeer in de monding van de Haringvliet als hoofdrolspeler. Het is een moderne twist op het Plan Lievense uit de jaren zestig, en combineert energieopslag met watermanagement en het bevorderen van biodiversiteit. 

In de zoektocht naar manieren om overtollige duurzame energie op te slaan, komt een oude techniek weer naar boven: Compressed Air Energy Storage (CAES). Al in de jaren zeventig werd dit systeem ingezet tijdens de energiecrisis om goedkopere stroom te leveren. Nu, meer dan vijftig jaar later, krijgt CAES hernieuwde aandacht als schakel in de energietransitie. Met de toenemende pieken op het elektriciteitsnet door zon en wind groeit de behoefte aan opslag die niet na een paar uur is uitgeput. Perslucht kan dat bieden; al blijkt de praktijk weerbarstig.

Op bedrijventerrein Lage Weide is netcongestie geen risico maar realiteit. Langetermijn energieopslag (LDES) die elektriciteit tot enkele dagen kan opslaan zou de druk kunnen verlichten maar is eerlijk gezegd voorlopig toekomstmuziek. Het rendement en de businesscase zijn onduidelijk en een technologiekeuze niet eenvoudig gemaakt: waterstof, perslucht, gravity-based storage, thermochemische opslag: er is veel mogelijk, maar weinig bewezen.

Brancheorganisatie Energy Storage NL heeft vandaag het Nationaal Actieplan Energieopslag overhandigd aan demissionair minister Sophie Hermans van Klimaat en Groene Groei. De brancheorganisatie pleit hierin voor een duidelijke opslagambitie voor 2030 en 2050, een nationale beleidsstrategie en een sectorakkoord Energieopslag. Ook wil Energy Storage NL een nieuwe marktordening: een capaciteitsmechanisme, waarbij elektrisch vermogen achter de hand wordt gehouden voor momenten van nood. CO2-vrije aanbieders zouden dan bij de gunning voorrang moeten krijgen.

Om te bepalen of en wanneer langetermijnopslag voor elektriciteit zinvol is, spelen grote datasets een belangrijke rol. Die geven gedetailleerde inzichten in onder andere vraagprofielen, weersvoorspellingen en klimaat. Hierbij is de samenhang tussen opslag en andere concurrerende elementen in het complexe energiesysteem essentieel. 

De opkomst van technologieën die elektriciteit voor één of meerdere dagen op kan slaan, zette hoogspanningsnetbeheerder Tennet ertoe aan om LDES (long duration energy storage) voor het eerst een rol toe te kennen in de scenario's voor een toekomstig elektriciteitsnet. Dat roept vragen op: om welke technieken gaat het? Welke rol kunnen opslagtechnieken precies spelen in het systeem en wat is de business case? In deze aflevering van ENTRA Focus verkennen we samen met Joost Greunsven van TenneT de mogelijkheden om langdurige energieopslag (LDES) van de grond te krijgen in Nederland.

De logistiek, en met name het vrachtvervoer, vormt de komende jaren de grootste bron van opgesteld elektrisch vermogen op Nederlandse bedrijventerreinen. Dat blijkt uit een analyse van TNO, gebaseerd op een doorrekening van de energiehuishouding op alle Nederlandse bedrijventerreinen, met uitzondering van de grote industriële clusters. De uitkomst geeft een eerste indicatie van de potentie voor flexibel vermogen, al benadrukt TNO dat nader onderzoek nodig is naar de werkelijke beschikbaarheid van dat vermogen voor flexibele inzet.

Het duurde even, maar het is eindelijk gelukt. Op 30 september 2025 is in heel Europa een belangrijke wijziging doorgevoerd in de elektriciteitsmarkt. De 'day-aheadmarkt', waarin prijzen voor de volgende dag worden vastgesteld, rekent voortaan met kwartierproducten in plaats van met uurproducten. Dat betekent dat de markt nu 96 afzonderlijke prijspunten per dag kent, in plaats van 24. Welke gevolgen heeft dit voor de handel? En belangrijker: wat betekent dit voor de afnemers? 

De Dutch Green Building Council heeft de handreiking 'Scope 3-emissies in de bouwsector' geactualiseerd. De vernieuwde versie geeft extra uitleg over onder meer productieafval en renovatieprojecten. Daarmee wordt het inzicht in de indirecte CO₂-uitstoot binnen de hele bouwketen vergroot. Ook laat de actualisatie zien dat Nederlandse bouwbedrijven de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) serieus nemen en werken aan een meer uniforme duurzaamheidsrapportage in de keten.

Met een portefeuille van ruim 28.000 huurwoningen en een waarde van meer dan € 10 miljard moet Vesteda verduurzamen. En dat binnen de kaders van Europese wetgeving, maatschappelijke verwachtingen en financiële haalbaarheid. CFO Frits Vervoort en ESG-investmentmanager Stephan de Bie: "Vooroplopen moet, maar het loont ook nog eens."  

Long duration Energy Storage omvat technologieën die elektrische energie in verschillende vormen langdurig kunnen opslaan - van uren tot weken - en weer terug kunnen leveren wanneer dit nodig is. Op grote schaal en tegen concurrerende kosten. Eén van de opties is opslag in warmte, die later weer wordt omgezet in elektriciteit: Power-to-Heat-to-Power. Hoe kansrijk is deze aanpak en welke voorbeelden zijn al gerealiseerd?

Bij Long Duration Energy Storage gaat het niet over de korte termijn (minder dan vier uur), maar over de termijn vanaf vier uur tot enkele dagen. Voor deze vorm van elektriciteitsopslag zijn nog weinig mogelijkheden. Batterijen kunnen ervoor worden ingezet. Die worden steeds goedkoper en beter, maar hebben ook nadelen. Daarom zoeken bedrijven naar alternatieven, maar de ontwikkeling daarvan staat nog in de kinderschoenen.

De energietransitie vraagt om een andere inrichting van het energiesysteem. Volgens Laurens de Vries, hoogleraar Energiemarkten aan de TU Delft, is dat systeem er nog niet. "Producenten durven niet te investeren, omdat ze niet weten hoe de regels over vijf jaar zijn. En tegelijk groeit de vraag door elektrificatie en warmtepompen." Volgens De Vries is een capaciteitsmechanisme nodig om investeringen mogelijk te maken, en langetermijnopslag onmisbaar om Dunkelflautes te overbruggen. 

Het is de vraag of de nieuwe Wet collectieve warmte ook echt voor een snellere aanleg van warmtenetten zal zorgen. Grote energiebedrijven haken af en bouwers zien te veel initiatieven stranden.