Joop van Vlerken

Elektrolysers produceren waterstof uit duurzame elektriciteit en vormen daarmee een belangrijke schakel in de energietransitie. De productie van waterstof maakt het namelijk mogelijk om elektriciteit over langere periodes op te slaan. Elektrolysers zijn niet nieuw en worden al meer dan een eeuw toegepast. Maar hoe werken deze installaties eigenlijk en onder welke voorwaarden?  

Waterstof lijkt veelbelovend voor duurzame energievoorziening in woonwijken. Maar in de praktijk is het nog niet rijp voor grootschalige toepassing. De technologie is kostbaar, complex en lastig in te passen binnen bestaande regelgeving. De echte winst zit voorlopig in elektrificatie en slimme energiesystemen, blijkt uit een proef van Hylife in Stad aan 't Haringvliet. Toch verwacht het bedrijf op de lange termijn nog wel kansen.

De Europese Unie wil duurzame energietechnologie zoveel mogelijk zélf produceren, om zo de afhankelijkheid van andere landen te verminderen. In de waterstofsector komen veel componenten voor elektrolysers, met name kostbare materialen, nog uit China. Dat kan anders, maar dan moet het stimuleringsbeleid veranderen, meent Ivan Gruber, CTO van elekrolyser-fabrikant Enapter.

Investeerders en startups ontmoetten elkaar 25 maart tijdens de Energy Investor Day van Topsector Energie. Het decor is de Energy Transition Campus Amsterdam (ETCA) in Amsterdam, dat naast een onderzoeksfaciliteit van Shell ook verschillende startups herbergt. Het evenement voelt eerder informeel dan als een klassieke investeerdersbijeenkomst. Maar achter de ontspannen sfeer gaan serieuze gesprekken schuil: over risico, rendement en de vraag wie de volgende doorbraak gaat financieren.

Zonnepark Zwanendal op de Energy & Health Campus in Petten is vrijdag 20 maart in gebruik genomen. Het park is gerealiseerd in samenwerking tussen Zwanendal B.V. en NRG PALLAS en levert duurzame stroom aan de campus. In combinatie met batterijopslag en slimme aansturing vormt het de basis van Energy Hub Zwanendal, een lokaal energiesysteem dat de druk op het lokale elektriciteitsnet moet verlichten. 

Netcongestie is een acuut probleem, terwijl netuitbreidingen nog wel even op zich laten wachten. Wie netcongestie op korte termijn wil bestrijden, moet daarom niet kiezen tussen capaciteitsbeperking, 'redispatch', tarieven of contracten, maar deze instrumenten slim combineren. Congestiemanagement wordt daarmee steeds meer een datagedreven optimalisatievraagstuk, waarin de rollen van netbeheerders, marktpartijen en beleidsmakers verschuiven.

Voor energiestartups is het vinden van de juiste financiering vaak even ingewikkeld als het ontwikkelen van de technologie zelf. Juist daarom werd in 2020 het Financieringsloket van Topsector Energie opgezet. Een plek waar startups en financiers elkaar kunnen vinden en waar inzicht wordt geboden in een complex en versnipperd financieringslandschap. Abo Rassa van het Financieringsloket ziet dagelijks waar energiestartups tegenaan lopen en waar de kansen liggen. 

Een duidelijke plek in het speelveld, een product waar klanten voor willen betalen en kennis van de Nederlandse markt. Naast financiering zijn dat zijn volgens Dominique Balassi, oprichter van VEMS, belangrijke voorwaarden om te kunnen groeien als startup in de energiesector. VEMS heeft deze zoektocht achter de rug en betreedt de markt met een energiemanagementsimulator die de kloof tussen technische complexiteit en commerciële praktijk dicht.

De zonnestroomsector is nog altijd kwetsbaar voor cyberaanvallen door kwaadwillenden. Het is volgens Willem Westerhof van Bureau Veritas dan ook hoog tijd dat de sector serieus werk maakt van cyber security. Niet alleen om stroomzekerheid te waarborgen, maar vooral om te voorkomen dat een kleine, technische hack uitgroeit tot een grootschalige blackout met maatschappelijke, economische en fysieke consequenties. Bureau Veritas Cybersecurity pleit voor aanpassing van de regelgeving.

Energieopslag is een 'hot topic' in Nederland. We moeten 'dealen' met netcongestie, overschotten én tekorten aan duurzame elektriciteit op verkeerde tijdstippen. Daarom is op 11 november de coöperatie Delta21 opgericht, een project met een valmeer in de monding van de Haringvliet als hoofdrolspeler. Het is een moderne twist op het Plan Lievense uit de jaren zestig, en combineert energieopslag met watermanagement en het bevorderen van biodiversiteit.