Toen rond 2015 de eerste batterijcontainers op Nederlandse bodem verschenen, ging het nog vooral om experimenten. De energietransitie was nog betrekkelijk overzichtelijk en grote batterij-opslagsystemen moesten zich eerst maar eens bewijzen. Hoe anders is dat nu.
Om overbelasting van het elektriciteitsnet tegen te gaan willen de regionale netbeheerders prijsprikkels invoeren die bedrijven en instellingen stimuleren om hun verbruik te verschuiven naar minder drukke uren. Dat betekent dat de nettarieven variabel worden: duurder op drukke momenten van de dag en goedkoper op rustige momenten.
Netcongestie is een acuut probleem, terwijl netuitbreidingen nog wel even op zich laten wachten. Wie netcongestie op korte termijn wil bestrijden, moet daarom niet kiezen tussen capaciteitsbeperking, 'redispatch', tarieven of contracten, maar deze instrumenten slim combineren. Congestiemanagement wordt daarmee steeds meer een datagedreven optimalisatievraagstuk, waarin de rollen van netbeheerders, marktpartijen en beleidsmakers verschuiven.
Het elektriciteitsnet waarop Nederland en Europa decennialang konden vertrouwen, was gebouwd op grote, draaiende generatoren in kolen-, gas- en kerncentrales. Hun roterende massa leverde niet alleen elektriciteit, maar ook inertie: de traagheid die frequentie- en spanningsschommelingen dempt. Nu zon en wind in hoog tempo het systeem domineren en steeds meer centrales sluiten, verdwijnt die mechanische buffer. In dat vacuüm wint een nieuw concept snel terrein: grid-forming.
In het coalitieakkoord is een Nationale Investeringsinstelling (NII) aangekondigd. Die moet helpen om private investeringen te mobiliseren daar waar innovatie moeilijk van de grond komt. Startupnetwerken reageren nog terughoudend. Concrete meerwaarde zal moeten blijken per sector, per regio en over de hele innovatieketen.
Zo veelbelovend als Startupbootcamp jonge Nederlandse bedrijven een impuls gaf, zo geruisloos kwam daar vorig jaar een einde aan. In november 2025 werden de twee Nederlandse dochterondernemingen A-ccelerator B.V. en Innoleaps B.V. van de grote accelerator failliet verklaard. De aandelen in de startups vallen niet in het faillissement. Wat betekent deze ontwikkeling voor startups in de energiesector?
De energietransitie moet meer een spel van vraag, aanbod, schaarste en marktwerking worden. Experts pleitten tijdens een symposium georganiseerd door de Erasmus School of Economics voor een ander ontwerp en andere financieringsvormen die aansluiten bij het energiesysteem van morgen. Economische prikkels moeten ervoor zorgen dat vraag en aanbod elkaar eindelijk ontmoeten.
