Harmen Weijer

In de zoektocht naar manieren om overtollige duurzame energie op te slaan, komt een oude techniek weer naar boven: Compressed Air Energy Storage (CAES). Al in de jaren zeventig werd dit systeem ingezet tijdens de energiecrisis om goedkopere stroom te leveren. Nu, meer dan vijftig jaar later, krijgt CAES hernieuwde aandacht als schakel in de energietransitie. Met de toenemende pieken op het elektriciteitsnet door zon en wind groeit de behoefte aan opslag die niet na een paar uur is uitgeput. Perslucht kan dat bieden; al blijkt de praktijk weerbarstig.

Het duurde even, maar het is eindelijk gelukt. Op 30 september 2025 is in heel Europa een belangrijke wijziging doorgevoerd in de elektriciteitsmarkt. De 'day-aheadmarkt', waarin prijzen voor de volgende dag worden vastgesteld, rekent voortaan met kwartierproducten in plaats van met uurproducten. Dat betekent dat de markt nu 96 afzonderlijke prijspunten per dag kent, in plaats van 24. Welke gevolgen heeft dit voor de handel? En belangrijker: wat betekent dit voor de afnemers? 

Elektrificatie van vrachtwagens vraagt meer laadvermogen dan een standaard netaansluiting biedt. Omdat verzwaring door netcongestie vaak niet kan, zijn slimme oplossingen nodig. Afvalverwerker Renewi dimensioneerde zijn laadplein exact op de behoefte. Logistiek dienstverlener E. van Wijk koppelde zonnepanelen aan een grote batterij. En supermarktketen Lidl maakte zijn snellaadplein grotendeels zelfvoorzienend én open voor derden. Zo blijkt dat netcongestie niet alleen begrenst, maar ook richting geeft en dwingt tot slimme keuzes. Daarom zijn deze drie uiteenlopende bedrijven genomineerd voor de Logistiek Laadplein Award 2025.

De energietransitie in Nederland stelt zowel de grote industrie als het midden- en kleinbedrijf (mkb) voor fundamentele keuzes. Terwijl de ene fabriek nadenkt over elektrificatie of waterstof, overweegt de andere om de productie te verplaatsen naar een land waar energie goedkoper is. De markt en niet klimaatbeleid is de bepalende factor bij de investeringsbereidheid in de gasinfrastructuur. Energietransitie-expert Alex Kaat deelt zijn inzichten.

Een nieuw type solid state zoutbatterij met de naam Saltion belooft een veel langere levensduur dan bestaande zoutwaterbatterijen. Dankzij een andere elektrode slijt het systeem nauwelijks: vijftien jaar zonder capaciteitsverlies, dertig jaar met behoud van tachtig procent vermogen, en daarna volledig te herstellen via refurbishment. De batterij kan bovendien worden ingezet als noodstroomvoorziening. De technologie is ontwikkeld door innovator William van der Schee in samenwerking met PWER.ME en wordt op 6 september gepresenteerd tijdens de Wereldhavendagen in Rotterdam.

Knappe koppen zijn de afgelopen decennia bezig geweest om enkele veelbelovende opslagtechnieken voor e-boilers te ontwikkelen. En na jaren van hard werken en vele keren afgedaan te zijn als 'exotisch', breken deze technieken nu toch echt langzaam door: ijzerbrandstof, basaltopslag en zoutopslag.

Dankzij een collectieve aanpak van netbeheerder Liander, havenbedrijf Port of Amsterdam en de Energie Coöperatie Amsterdamse Haven (ECAH), blijft de bedrijvigheid in de haven draaien. Zelfs in tijden van stroomtekorten. "Je moet elkaar aardig vinden om samen iets te willen bouwen", vertelt Paul Wortelboer, manager bij Forkliftcenter en bestuurslid van ECAH.

Om netcongestie aan te pakken, daagden Alliander, Enexis en Stedin de markt uit met een bijzondere prijsvraag annex aanbesteding: wie bedenkt een slimme, snelle én makkelijke manier om middenspanningsstations sneller aan te sluiten? Het leverde een stroom aan innovaties, samenwerkingen en frisse ideeën op. "We hebben de markt keihard nodig", zegt Maartje Brans, directeur innovatie bij Alliander, namens de drie netbeheerders.

De energieprijzen zijn de afgelopen jaren fors gestegen en dat heeft in vrijwel alle sectoren geleid tot hogere kosten. Toch lijken datacenters in Nederland zich opvallend goed staande te houden, constateert Andrew van der Haar van de Dutch Data Center Association. Hoe komt het dat deze sector minder lijkt te lijden onder de hoge energieprijzen? En hoe worden de gebruikers en het stroomnet ontlast?

Met de ingebruikname van vier windturbines van elk 2,2 MW op het terrein van de rioolwaterzuivering Amsterdam-West, zet Waterschap Amstel, Gooi en Vecht een grote stap richting een energiepositieve toekomst. "Het gaat om continuïteit, robuustheid en betaalbaarheid. Door eigen opwek hebben we meer grip op onze energiekosten", licht Sander Mager toe.