Harmen Weijer

De grootschalige stroomuitval in Spanje en Portugal vorig jaar liet zien hoe kwetsbaar het elektriciteitsnet kan zijn. Nu steeds meer hernieuwbare energie wordt aangesloten en traditionele centrales verdwijnen, zijn nieuwe oplossingen nodig om het net stabiel te houden. Inertie-batterijen moeten daarbij een belangrijke rol gaan spelen.

Banken kijken steeds kritischer naar de financiering van zonneparken zonder energieopslag. Negatieve stroomprijzen, netcongestie en de afnemende waarde van zonnestroom op piekmomenten zorgen ervoor dat financiers nadrukkelijker kijken naar batterijen naast zonneparken. Energieopslag is nog geen harde eis, maar wordt wel steeds vaker meegenomen in de financiering.

Escher Process Modules, onderdeel van engineeringsbureau Iv, heeft een compacte installatie ontwikkeld die ammoniak op locatie omzet in waterstof. Deze ammoniakkraker met scheidingsmembraan is bedoeld voor industriële toepassingen waarbij waterstof nodig is, maar geen directe aanvoer beschikbaar is.

Toen rond 2015 de eerste batterijcontainers op Nederlandse bodem verschenen, ging het nog vooral om experimenten. De energietransitie was nog betrekkelijk overzichtelijk en grote batterij-opslagsystemen moesten zich eerst maar eens bewijzen. Hoe anders is dat nu.

Warmtepompfabrikant Cooll en batterijpionier Zhero Systems staan op een kantelpunt: van kleinschalige innovatie naar volwassen marktspeler. Dat gaat zoals zo vaak met vallen en opstaan. In de energietransitie betekent opschalen vooral volhouden, aanpassen en leren van de markt. 

Het elektriciteitsnet waarop Nederland en Europa decennialang konden vertrouwen, was gebouwd op grote, draaiende generatoren in kolen-, gas- en kerncentrales. Hun roterende massa leverde niet alleen elektriciteit, maar ook inertie: de traagheid die frequentie- en spanningsschommelingen dempt. Nu zon en wind in hoog tempo het systeem domineren en steeds meer centrales sluiten, verdwijnt die mechanische buffer. In dat vacuüm wint een nieuw concept snel terrein: grid-forming.

Aan de zuidzijde van het ziekenhuis Nij Smellinghe in Drachten verrijst de komende maanden een opvallende nieuwkomer: een ruim zes meter lange batterijcontainer van partner AQ Storage. In die container huist een slim lithiumbatterijopslagsysteem van 1,6 MW, bedoeld om de eigen opgewekte zonnestroom die niet direct wordt gebruikt op te slaan. Het is een belangrijke stap in de ambitie van het ziekenhuis: in 2027 volledig van het gas af.

De Europese Commissie gaf eind november groen licht voor een belangrijke wijziging in de Nederlandse SDE++-regeling. Nederland mag de productie van duurzaam opgewekte stroom in uren met negatieve elektriciteitsprijzen tóch subsidiëren, mits die elektriciteit eerst wordt opgeslagen in bijvoorbeeld een batterij en pas later, bij positieve prijzen, wordt ingevoed op het net. Hoewel 'Den Haag' dit nog moet doorvoeren in Nederlands beleid voelt dit voor de branche als een belangrijke doorbraak na een lange discussie in de sector. Voor het eerst is er concreet zicht op - zij het indirect - subsidie voor batterijen.

Dat het Europese energienetwerk met elkaar is verbonden, maakt het net flexibel, duurzaam, schaalbaar en efficiënt, maar ook kwetsbaar. Hoe kunnen we ons Europese energiesysteem beter beschermen tegen steeds slimmere cyberaanvallen? Het goede nieuws: we kunnen ons er tegen verdedigen. In dat geval is het wel goed waarschuwingen niet in de wind te slaan, zo vertelt Chris van 't Hof, directeur van DIVD.

Nu Nederland vooruitkijkt naar een energiesysteem waarin waterstof een centrale rol speelt, rijst de vraag welke infrastructuur daarbij past. Is het aardgasnet geschikt voor waterstof, of biedt het gebruik van dragers zoals ammoniak meer perspectief? Tijdens de netwerkmiddag van adviesbureau Oostkracht10 in Deventer staan deze vragen centraal. De ammoniakroute wint aan belangstelling, mede door concrete plannen in Rotterdam en Zeeland voor opslag, kraken en doorvoer richting onder meer Duitsland.